Vluchtelingen uit Oekraïne gaan meebetalen aan opvangkosten
· leestijd 2 minuten Algemeen(door Maarten van Gemert)
KAMPEN – Vanaf 1 november voert gemeente Kampen een eigen bijdrage in voor vluchtelingen uit Oekraïne. Mits ze een eigen inkomen hebben boven 120% van hun leefgeld. Dit komt overeen met de norm van het gemeentelijk armoedebeleid die voor (andere) Kamper inwoners geldt. Andere gemeenten voerden vorig jaar al een vrijwillige eigen bijdrage in.
Vluchtelingen uit Oekraïne hebben een speciale status. In tegenstelling tot hun lotgenoten van buiten Europa mogen ze meteen gaan werken na aankomst in ons land. Alle Oekraïense vluchtelingen krijgen leefgeld tenzij ze werken of een uitkering krijgen. Voor de opvangkosten wordt strak een eigen bijdrage verplicht. De rijksoverheid geeft gemeenten een half jaar de tijd om de eigen bijdrage in te voeren.
Verplichting
De eigen bijdrage is een verplichting volgens de tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne (TW OEK) die per 1 juli jongstleden is ingevoerd. Met name is de bijdrage bedoeld voor de kosten op de opvanglocaties voor gas, water en elektra. Alle Oekraïense ontheemden die vallen onder de Regeling Tijdelijke Bescherming (RTB) betalen de eigen bijdrage. Volgens de gemeente vallen hieronder 294 Oekraïense ontheemden in Kampen tussen de 18 en 67 jaar. Van hen werkt ongeveer 65%, in diverse sectoren en met name productiewerk.
Leefgeld
De Oekraïners gaan de eigen bijdrage betalen als hun inkomen boven de 120% van het leefgeld is. Leefgeld krijgen ze voor eten, kleding en andere persoonlijke uitgaven, tenzij ze deze dingen in natura ontvangen. Vluchtelingen die in een gasthuishouden wonen, krijgen bovendien een extra toelage. Per 1 juli zijn er nieuwe bedragen vastgesteld op basis van op de minimale kosten van levensonderhoud volgens het Nibud. Per volwassene loopt dit per maand op van €169 tot €242 en voor minderjarigen van €140 tot €200. De extra toelage bedraagt €80. De verplichte eigen bijdrage is maandelijks €105 per volwassene met een maximum van €210 per gezin.
Draagvlak
De reden van invoering is volgens wethouder Jan Peter van der Sluis ”omdat het moet”. Hij volgt de redenering van de landelijke commissie die de maatregel adviseerde: „Het invoeren van een eigen bijdrage komt tegemoet aan de wens van betrokkenen en maatschappelijke organisaties. Een eigen bijdrage zorgt voor meer gelijkwaardigheid met andere doelgroepen als asielzoekers, statushouders en bijstandsgerechtigden. Dat is positief voor het draagvlak.”
„Er moet wel eerst een wettelijke basis zijn voor invoering,” licht burgemeester Sander de Rouwe toe, „hoewel sommige gemeenten de eigen bijdrage al hebben ingevoerd.” Dit blijkt op basis van vrijwilligheid te zijn en zou op weinig weerstand stuiten bij de vluchtelingen zelf.
Vrijwillig
Vanaf 1 november 2023 voerde gemeente Cranendonck in Noord-Brabant voor werkende Oekraïners een eigen bijdrage à €190 in voor opvangkosten. Personen mochten dit weigeren en dat had geen invloed op de (kosteloze) opvang of opvangplek. Het ministerie van Justitie en Veiligheid en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten waren op de hoogte. Met andere gemeenten overlegde het ministerie over de maatregel. Enkele maanden later dienden drie partijen in de gemeente Meijerijstad een motie in voor eenzelfde maatregel.
Zelfbeeld
In de Noord-Brabantse gemeente gaven de fracties aan van VVD, Lokaal en PvdA/GroenLinks dat ”een eigen bijdrage kan zorgen voor een positief zelfbeeld en gevoel van zelfredzaamheid.” Van der Sluis benadrukt dat de gemeentelijke organisatie in Kampen zo goed is georganiseerd dat de maatregel snel kan worden ingevoerd. Wel was daarvoor een verplichting vanuit de landelijke overheid voor nodig. Een volgende stap naar integratie van de Oekraïense vluchtelingen is gezet, ditmaal met het besef van verblijfskosten.
